Νέα πρόσφατη συνεχόμενη καταδίκη της Ελλάδας από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στο Στρασβούργο με απόφαση καταπέλτη κατά της απόφασης που είχε εκδώσει το Μονομελές Πλημμελειοδικείο Χαλκίδας κατά 52χρονου που διαμένει στην περιοχή Αμάρυνθο του Δήμου Ερέτριας, στην Εύβοια...Όπως τονίζεται, η απόφαση των ξένων δικαστικών λειτουργών του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, φέρνει εκ νέου στο προσκήνιο το ζήτημα του σεβασμού του τεκμηρίου αθωότητας και της επαρκούς αιτιολόγησης των ποινικών αποφάσεων, μέσα από μια υπόθεση που ξεκίνησε με έναν τυχαίο τροχονομικό έλεγχο και κατέληξε σε νέα καταδίκη της Ελλάδας και αυτό γιατί ο 52χρονος είχε το κουράγιο να διεκδικήσει το δίκιο του εκτός Ελλάδας.
Συγκεκριμένα ο 52χρονος ελέγχθηκε από την αστυνομία στις 8 Νοεμβρίου 2011. Κατά τον έλεγχο αυτό, οι αστυνομικοί εντόπισαν περίπου 30 κοσμήματα και αρκετούς πολύτιμους λίθους μέσα σε ένα ξύλινο κουτί, το οποίο βρισκόταν στον χώρο της ρεζέρβας του αυτοκινήτου του. Ο ίδιος εξήγησε ότι τα αντικείμενα ανήκαν στη σύζυγό του και ότι τα είχε μεταφέρει στο αυτοκίνητο για λόγους ασφαλείας, καθώς λίγους μήνες νωρίτερα, τον Ιούνιο του 2011, το σπίτι τους είχε διαρρηχθεί – διάρρηξη την οποία είχε καταγγείλει επισήμως στην αστυνομία. Παρά τους ισχυρισμούς αυτούς, σχηματίστηκε εις βάρος του δικογραφία για αποδοχή προϊόντων εγκλήματος, ενώ τον Δεκέμβριο του 2012 τα κοσμήματα, μαζί με δύο φωτογραφίες, κατατέθηκαν στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων.
Από τον τυχαίο έλεγχο στην καταδίκη...
Η υπόθεση εκδικάστηκε αρχικά στο Μονομελές Πλημμελειοδικείο, το οποίο, με απόφαση του τον Απρίλιο του 2018, υιοθέτησε πλήρως το πόρισμα των αστυνομικών και έκρινε ότι τον Ιούλιο του 2011, σε μη προσδιορισμένη ακριβή ημερομηνία, ότι ο 52χρονος αποδέχθηκε στην κατοχή του κοσμήματα και πολύτιμους λίθους γνωρίζοντας ότι προέρχονταν από κλοπή.
Το δικαστήριο τον καταδίκασε για αποδοχή προϊόντων εγκλήματος σε ποινή φυλάκισης 15 μηνών με τριετή αναστολή. Στη δίκη, ο κατηγορούμενος υποστήριξε ότι τα αντικείμενα ανήκαν στη σύζυγό του, ως δώρα, και ότι τα κρατούσε στο αυτοκίνητο λόγω της προηγηθείσας διάρρηξης στην οικία τους.
Ο 52χρονος άσκησε έφεση, όμως και το Τριμελές Πλημμελειοδικείο απέρριψε την έφεση και υιοθέτησε την πρωτόδικη καταδίκη. Στο σκεπτικό του, το δικαστήριο δέχθηκε ότι ο 52χρονος αποδέχθηκε και φύλαξε τα κοσμήματα και τους πολύτιμους λίθους σε ξύλινο κουτί, έχοντας επίγνωση ότι ήταν κλεμμένα. Η ποινή της 15μηνης φυλάκισης με τριετή αναστολή παρέμεινε ως είχε.
Ακολούθησε αναίρεση ενώπιον του Αρείου Πάγου. Με απόφαση που εξέδωσε ο Άρειος Πάγος το 2020, το ανώτατο δικαστήριο έκρινε ότι η απόφαση του Εφετείου είχε εκθέσει επαρκώς τα πραγματικά περιστατικά από τα οποία προέκυπτε πως ο κατηγορούμενος είχε αποδεχθεί στην κατοχή του προϊόντα εγκλήματος με επίγνωση της παράνομης προέλευσής τους. Ο Άρειος Πάγος υιοθέτησε δηλαδή τη θέση ότι δεν χρειαζόταν να αναφερθούν περισσότερα συγκεκριμένα στοιχεία, πέρα από τη διαπίστωση ότι τα κοσμήματα βρίσκονταν στο αυτοκίνητο και δεν ανήκαν στη σύζυγο, και απέρριψε την αίτηση αναιρέσεως. Έτσι ολοκληρώθηκε ο κύκλος της υπόθεσης σε εθνικό επίπεδο.
Η προσφυγή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο και η δικαίωση του με απόφαση - καταπέλτη...
Ο 52χρονος προσέφυγε τελικά την ίδια χρονιά, το 2020, στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, στο Στρασβούργο, καταγγέλλοντας παραβίαση του άρθρου 6 §§ 1 και 2 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης, δηλαδή του δικαιώματος σε δίκαιη δίκη και του τεκμηρίου αθωότητας. Υποστήριξε ότι η καταδίκη του στηρίχθηκε αποκλειστικά στο γεγονός ότι τα κοσμήματα βρέθηκαν στο αυτοκίνητό του, χωρίς να έχει αποδειχθεί ούτε από ποιον κλάπηκαν ούτε από ποιον χώρο προέρχονταν. Κατά την άποψή του, τα εθνικά δικαστήρια δεν αιτιολόγησαν πώς κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι τα αντικείμενα ήταν πράγματι προϊόντα εγκλήματος και ότι ο ίδιος γνώριζε την παράνομη προέλευσή τους, ουσιαστικά μεταφέροντας πάνω του το βάρος να αποδείξει την αθωότητά του.
Όπως αναφέρει στην απόφαση του που εκδόθηκε, πριν λίγους μήνες, από τα στοιχεία της δικογραφίας δεν προέκυπτε καμία συγκεκριμένη κλοπή από την οποία να προέρχονταν τα κοσμήματα. Δεν είχαν αποδειχθεί οι συνθήκες με τις οποίες ο κατηγορούμενος απέκτησε τα επίμαχα αντικείμενα, ούτε υπήρχαν συγκεκριμένες ενδείξεις ότι γνώριζε παράνομη προέλευση.
Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο δικαίωσε τον 52χρονο και επισημαίνει στην απόφαση του ότι, κατά το τεκμήριο αθωότητας, το δικαστήριο δεν μπορεί να ξεκινά από προειλημμένη πεποίθηση ενοχής και ότι το βάρος απόδειξης ανήκει στην κατηγορούσα αρχή, με κάθε αμφιβολία να λειτουργεί υπέρ του κατηγορουμένου.
Η ετυμηγορία κατέληξε ότι τα ελληνικά δικαστήρια δεν στηρίχθηκαν σε ένα πειστικό πλέγμα τεκμηρίων, αλλά, αντιθέτως, μετέφεραν ουσιαστικά στον κατηγορούμενο το βάρος να αποδείξει την αθωότητά του και όχι στην κατηγορούσα αρχή, γεγονός που παραβιάζει το άρθρο 6 § 2 της Σύμβασης και επηρεάζει συνολικά τη δίκαιη φύση της δίκης κατά το άρθρο 6 § 1.
"Η απλή κατοχή αντικειμένων δεν αρκεί, από μόνη της, για να θεμελιώσει καταδίκη χωρίς επαρκή στοιχεία για την εγκληματική προέλευση και τη γνώση του κατηγορουμένου. Τονίζει ότι η «ηθική απόδειξη» δεν μπορεί να υποκαθιστά την πραγματική απόδειξη όταν τα κενά είναι τόσο εμφανή, όπως η παντελής απουσία συγκεκριμένης κλοπής ή θύματος", τονίζεται στην απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου.
Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, αποφάσισε ομόφωνα παραβίαση του άρθρου 6 §§ 1 και 2, και καταδίκασε την Ελλάδα, σε βάρος της οποίας εκκρεμούν να δικαστούν χιλιάδες προσφυγές μόνο το 2026.
Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο επιδίκασε στον 52χρονο αποζημίωση 8.500 ευρώ για ηθική βλάβη και 1.240 ευρώ για τα δικαστικά έξοδα και τις δαπάνες της διαδικασίας ενώπιόν του, ποσά που το Ελληνικό Δημόσιο διατάχθηκε να του καταβάλει εντός τριών μηνών, όπου με τον τόκο υπερημερίας, θα είναι πολλά περισσότερα τα χρήματα που πρέπει να του δώσει το γενικό λογιστήριο της Ελλάδας.
